Zasiłki w Szwecji

Zasiłki w Szwecji wypłaca Försäkringskassan, szwedzki urząd ubezpieczeń społecznych, osobom ubezpieczonym w Szwecji, czyli tym, które tu mieszkają albo pracują. Najważniejsze świadczenia dla rodzin to zasiłek na dziecko (barnbidrag), 480 dni zasiłku rodzicielskiego (föräldrapenning), zasiłek na opiekę nad chorym dzieckiem (VAB) i dodatek mieszkaniowy (bostadsbidrag). Po przeprowadzce trzeba przekazać dane do Försäkringskassan przez e-usługę albo na formularzu 5456. Gdy jeden z rodziców pracuje w Szwecji, a rodzina mieszka w Polsce, kolejność wypłat ustala unijne rozporządzenie 883/2004. Wszystkie zasady sprawdziliśmy na stronach Försäkringskassan, Komisji Europejskiej i polskich urzędów we wrześniu 2026 roku.

• Zasiłek na dziecko1 250 koron miesięcznie w 2026 roku
• Zasiłek rodzicielski480 dni na dziecko
• Formularz po przeprowadzce5456 albo e-usługa
• Nowe warunkiOd 1 stycznia 2027 roku

Kto jest ubezpieczony w Försäkringskassan

Według Försäkringskassan, żeby dostać świadczenie, trzeba w Szwecji mieszkać albo pracować. Świadczenia, które zastępują zarobki, takie jak zasiłek chorobowy albo zasiłek rodzicielski liczony od dochodu, zależą zwykle od pracy w Szwecji. Pozostałe, na przykład zasiłek na dziecko i dodatek mieszkaniowy, zależą od zamieszkania.

Dla obywateli UE główną zasadą jest ubezpieczenie w kraju, w którym się pracuje, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 883/2004 o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Pracownik, który mieszka w Polsce, a pracuje w Szwecji, może według Försäkringskassan zostać ubezpieczony tylko w zakresie świadczeń objętych przepisami UE, czyli większości świadczeń tego urzędu. Wyjątkiem są świadczenie alimentacyjne (underhållsstöd) i niektóre części dodatku mieszkaniowego. Pracownik delegowany przez polską firmę pozostaje zwykle ubezpieczony w Polsce i ma na to zaświadczenie A1 z ZUS.

Co zrobić po przeprowadzce do Szwecji

Kto przeprowadza się do Szwecji z dziećmi poniżej 16 lat, musi przekazać dane do Försäkringskassan, żeby dostawać zasiłek na dziecko. Dane przekazuje się w e-usłudze Lämna uppgifter vid flytt till eller arbete i Sverige na Moich stronach (Mina sidor) albo na formularzu 5456, jeśli ktoś nie może skorzystać z e-usługi. Sam wpis do rejestru ludności (folkbokföring) w Skatteverket nie wystarczy. Tak samo postępuje osoba bez dzieci, która chce ubiegać się o świadczenie albo o szwedzką kartę EKUZ.

Każdy dorosły członek rodziny, który ubiega się o świadczenie, przekazuje dane osobno, bo małżonkowie mogą być ubezpieczeni w różnych krajach. Försäkringskassan ocenia potem, czy dana osoba jest ubezpieczona w Szwecji. Dopóki urząd tego nie sprawdzi, pierwsza wypłata zasiłku na dziecko może się opóźnić.

Najważniejsze świadczenia w skrócie

Tabela zbiera świadczenia, które opisujemy dalej. Kolumna „Podstawa” pokazuje, czy prawo do świadczenia wynika zwykle z pracy, czy z zamieszkania w Szwecji.

Barnbidrag, czyli zasiłek na dziecko

Zasiłek na dziecko (barnbidrag) wynosi w 2026 roku 1 250 koron miesięcznie na każde dziecko. Aktualną kwotę podaje strona Försäkringskassan o barnbidrag. Zasiłek przysługuje, gdy rodzic i dziecko są ubezpieczeni w Szwecji, a urząd wypłaca go automatycznie do ukończenia przez dziecko 16 lat. Pieniądze przychodzą najpóźniej 20. dnia miesiąca.

Rodzice dzielą zasiłek po połowie, ale mogą zdecydować, że całość trafi do jednego z nich. Rodzina z co najmniej dwojgiem dzieci dostaje automatycznie dodatek wielodzietny (flerbarnstillägg), który rośnie wraz z liczbą dzieci. Po 16. urodzinach uczącego się dziecka rodzina może dostawać przedłużony zasiłek na dziecko (förlängt barnbidrag) albo wsparcie finansowe na naukę (studiehjälp) z CSN.

Obywatelstwo nie ma znaczenia, liczy się ubezpieczenie rodziców i dziecka w UE, EOG albo Szwajcarii. Zasiłek można więc dostać także na dziecko mieszkające w Polsce, jeśli Szwecja jest krajem, który płaci w pierwszej kolejności. Rodzina, która wyjeżdża ze Szwecji na dłużej niż sześć miesięcy, zwykle traci prawo do zasiłku na czas wyjazdu. Wyjazd zgłasza się do Försäkringskassan przed opuszczeniem Szwecji.

Föräldrapenning, czyli 480 dni zasiłku rodzicielskiego

Zasiłek rodzicielski (föräldrapenning) przysługuje przez 480 dni na dziecko, a rodzice dzielą te dni między siebie. Przez 390 dni zasiłek jest wypłacany na poziomie zasiłku chorobowego (sjukpenningnivå), czyli w zależności od dochodu, a przez 90 dni na poziomie minimalnym (lägstanivå), w stałej kwocie dziennej dla wszystkich. Z tej puli po 90 dni zarezerwowano dla każdego z rodziców i nie można ich przekazać drugiemu.

Na poziomie zasiłku chorobowego kwota zależy od dochodu, od którego liczy się świadczenia (sjukpenninggrundande inkomst, SGI). Zasiłek wynosi wtedy zwykle około 80 procent pensji. Żeby otrzymać zasiłek w wysokości zależnej od dochodu, rodzic musi przez co najmniej 240 dni przed przewidywaną datą porodu mieć SGI powyżej progu, który podaje Försäkringskassan. Osoba bez dochodu i bez SGI również może otrzymać zasiłek, ale w najniższej kwocie przewidzianej na poziomie zasiłku chorobowego (sjukpenningnivå). Wysokość zasiłku można oszacować w kalkulatorze na stronie urzędu.

Dni można wykorzystywać do 12. urodzin dziecka albo do ukończenia przez nie piątej klasy. Na okres po czwartych urodzinach można zachować najwyżej 96 dni. Przez pierwsze 15 miesięcy życia dziecka rodzice mają 60 dni podwójnych (dubbeldagar), w których oboje mogą jednocześnie korzystać z zasiłku rodzicielskiego.

O zasiłek można wystąpić najwcześniej 60 dni przed przewidywaną datą porodu. Försäkringskassan musi dostać wniosek najpóźniej 90 dni po pierwszym dniu, w którym rodzic był w domu z dzieckiem. Każdy z rodziców sprawujących wspólną opiekę (gemensam vårdnad) może przekazać do 45 dni osobie, która nie jest rodzicem dziecka, na przykład babci, a rodzic sprawujący opiekę samodzielnie do 90 dni. Ta osoba musi jednak być ubezpieczona w Szwecji, dlatego babcia, która przyjeżdża z Polski w odwiedziny, zwykle z tych dni nie skorzysta.

Zasiłek na opiekę nad chorym dzieckiem (VAB)

Gdy dziecko choruje, rodzic zostaje w domu i dostaje czasowy zasiłek rodzicielski (tillfällig föräldrapenning), nazywany potocznie VAB od słów vård av barn. Zasiłek przysługuje na dzieci od ośmiu miesięcy do 12 lat, przez 120 dni w roku na każde dziecko. Wynosi niecałe 80 procent zwykłego dochodu, a dochodu powyżej ustawowego pułapu się nie uwzględnia.

Nieobecność zgłasza się pracodawcy, a wniosek do Försäkringskassan składa się przez Moje strony albo aplikację. Według strony urzędu wniosek trzeba złożyć najpóźniej 30 dni po pierwszym dniu opieki nad dzieckiem. Jeśli choroba trwa dłużej niż siedem dni, potrzebne jest zaświadczenie od lekarza albo pielęgniarki. Dziecko musi mieszkać w Szwecji albo w innym kraju UE lub EOG, a rodzic musi być ubezpieczony w Szwecji.

Bostadsbidrag, czyli dodatek mieszkaniowy

Dodatek mieszkaniowy (bostadsbidrag) mogą dostać rodziny z dziećmi oraz młodzi ludzie w wieku od 18 do 28 lat bez dzieci. Rodzina musi mieszkać w Szwecji i być zameldowana w mieszkaniu, na które dostaje dodatek, a dzieci muszą z nią mieszkać. Wysokość zależy między innymi od dochodu, kosztów mieszkania i liczby dzieci.

We wniosku podaje się szacowany roczny dochód przed opodatkowaniem, więc dodatek jest najpierw przyznawany tymczasowo. Rok później Försäkringskassan sprawdza, na przykład w danych ze Skatteverket, ile rodzina naprawdę zarobiła. Kto zarobił więcej, niż podał, może być zobowiązany do zwrotu części pieniędzy razem z opłatą sankcyjną (sanktionsavgift), a kto zarobił mniej, dostaje dopłatę. Po każdej podwyżce albo zmianie pracy najlepiej od razu zaktualizować dochód podany we wniosku.

Gdy rodzice mieszkają albo pracują w dwóch krajach UE, dla dodatku mieszkaniowego obowiązują szczególne zasady, bo jest on świadczeniem rodzinnym w rozumieniu przepisów unijnych. Według Försäkringskassan część dodatku nie jest jednak objęta tymi przepisami.

Sjukpenning, czyli zasiłek chorobowy

Pracownik, który zachoruje, zgłasza to pracodawcy. Przez pierwsze 14 dni pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe (sjuklön), pomniejszone o potrącenie karencyjne (karensavdrag), które według ustawy o wynagrodzeniu chorobowym odpowiada 20 procentom przeciętnego tygodniowego wynagrodzenia chorobowego. Od ósmego dnia potrzebne jest zaświadczenie lekarskie (läkarintyg), a od 15. dnia zasiłek chorobowy (sjukpenning) wypłaca już Försäkringskassan.

Wniosek o zasiłek chorobowy składa się przez Moje strony od 15. dnia choroby, ale dopiero wtedy, gdy pracodawca zgłosi chorobę pracownika do Försäkringskassan. Urząd potrzebuje zaświadczenia lekarskiego z opisem choroby, żeby ocenić prawo do zasiłku, a wysokość zasiłku zależy od SGI. Warunkiem jest ubezpieczenie w Szwecji, które zwykle ma pracownik zatrudniony w Szwecji.

Osoba bezrobotna zgłasza chorobę bezpośrednio do Försäkringskassan już pierwszego dnia. Spóźnione zgłoszenie urząd uwzględnia najwyżej siedem dni wstecz, a zaświadczenie lekarskie trzeba dostarczyć najpóźniej ósmego dnia.

Czym jest SGI i jak go nie stracić

SGI (sjukpenninggrundande inkomst) to dochód, od którego Försäkringskassan liczy zasiłek chorobowy, zasiłek rodzicielski na poziomie zasiłku chorobowego i VAB. Urząd ustala go na podstawie oczekiwanego rocznego dochodu z pracy, jeśli praca jest regularna, na przykład powtarza się co miesiąc przez co najmniej pół roku. Dochód musi przekroczyć niski próg, a SGI ma też górną granicę, którą Försäkringskassan podaje na każdy rok.

Bez pracy SGI może przepaść. Försäkringskassan chroni go między innymi wtedy, gdy bezrobotny jest zarejestrowany jako szukający pracy w szwedzkim urzędzie pracy (Arbetsförmedlingen), gdy ktoś studiuje z pomocą CSN albo jest na urlopie rodzicielskim z dzieckiem poniżej roku. Po utracie pracy najlepiej zarejestrować się w Arbetsförmedlingen już pierwszego dnia. Chroni to zarówno prawo do zasiłku z kasy dla bezrobotnych (a-kassa), jak i SGI.

Rodzina w Polsce, praca w Szwecji, który kraj płaci

Gdy rodzina żyje w dwóch krajach, o tym, które państwo płaci świadczenia rodzinne w pierwszej kolejności, decyduje rozporządzenie 883/2004. Za świadczenia rodzinne Försäkringskassan uznaje zasiłek na dziecko, zasiłek rodzicielski i dodatek mieszkaniowy, a także dodatek na naukę (studiebidrag) i świadczenie dla dzieci po zmarłym rodzicu (efterlevandestöd). Kolejność ustala się przede wszystkim według tego, gdzie pracują rodzice.

Jeśli pracuje tylko jeden rodzic, najpierw płaci kraj jego pracy, niezależnie od tego, gdzie mieszka dziecko. Jeśli rodzice pracują w różnych krajach, pierwszeństwo ma kraj zamieszkania dziecka, o ile jedno z rodziców również tam pracuje. Jeśli żadne z rodziców nie pracuje w kraju zamieszkania dziecka, spośród krajów zatrudnienia pierwszeństwo ma ten, w którym przysługują wyższe świadczenia. Gdy nikt nie pracuje, decyduje emerytura, a w ostatniej kolejności miejsce zamieszkania dziecka. Najwięcej pytań mają rodziny, w których rodzic pracuje w Szwecji, a dzieci zostały w Polsce, dlatego trzy typowe sytuacje opisujemy niżej.

Drugi kraj nie wypłaca pełnego świadczenia, ale jeśli jego świadczenia są wyższe, dopłaca różnicę. Komisja Europejska opisuje to tak, że drugie państwo wypłaca dodatek w wysokości pokrywającej różnicę między dwoma świadczeniami, a w Polsce nazywa się go dodatkiem dyferencyjnym. Zasiłek rodzicielski może być wypłacany z obu krajów jednocześnie.

Polska od 1 czerwca 2022 roku stosuje przy świadczeniu wychowawczym własną zasadę. Według rządowego serwisu powroty.gov.pl świadczenie 800 plus, czyli 800 zł miesięcznie na każde dziecko do 18 lat, przyznaje się w pełnej wysokości po spełnieniu warunków, niezależnie od tego, które państwo ma pierwszeństwo według przepisów UE. We wniosku do ZUS trzeba jednak podać, że rodzic mieszka, pracuje albo pobiera świadczenia w innym kraju UE. Brak tej informacji może skończyć się uznaniem świadczenia za nienależnie pobrane.

ZUS przekazuje takie sprawy do urzędu wojewódzkiego, który wymienia informacje z zagranicznymi instytucjami. Rodzic ma też obowiązek poinformować zagraniczną instytucję o przyznaniu 800 plus, a w Szwecji jest nią Försäkringskassan. Szwedzki urząd wymaga, żeby zmiany, na przykład nową pracę, przeprowadzkę albo wyższe świadczenie z drugiego kraju, zgłosić w ciągu 14 dni od dnia, w którym się o nich dowiedziano. Służą do tego formularze 5456 i 5459.

Trzy typowe sytuacje polskich rodzin

Cała rodzina mieszka w Szwecji, a oboje rodzice tu pracują. Wszystkie świadczenia rodzinne płaci wtedy Försäkringskassan, a Polska zwykle ich nie wypłaca. Rodzina, która przeniosła dzieci z Polski do Szwecji, powinna zgłosić przeprowadzkę do ZUS i zapytać, czy nadal przysługuje jej 800 plus.

Ojciec pracuje w Szwecji, a matka nie pracuje i mieszka z dziećmi w Polsce. Pracuje tylko jeden rodzic, więc zasiłek na dziecko w pierwszej kolejności płaci Szwecja, mimo że dzieci mieszkają w Polsce. Według powroty.gov.pl rodzinie mieszkającej w Polsce 800 plus przysługuje niezależnie od pracy rodziców w innym kraju UE. Obie instytucje trzeba poinformować o świadczeniu z drugiego kraju.

Inaczej jest, gdy pracują oboje rodzice, ojciec w Szwecji, a matka w Polsce, gdzie mieszkają też dzieci. Pierwszeństwo ma wtedy kraj zamieszkania dzieci, czyli Polska. Szwecja jest drugim krajem i dopłaca różnicę, jeśli szwedzkie świadczenia rodzinne są wyższe od polskich. Zasiłek rodzicielski po urodzeniu dziecka może być w takiej rodzinie wypłacany przez oba kraje.

Nowe zasady od 1 stycznia 2027 roku

Od 1 stycznia 2027 roku część świadczeń Försäkringskassan będzie przysługiwać dopiero po spełnieniu nowych warunków kwalifikacyjnych (kvalificering). Osoba, która przeprowadza się do Szwecji, będzie musiała przez pewien czas tu mieszkać albo mieć określony dochód, żeby dostać między innymi zasiłek na dziecko, dodatek mieszkaniowy i zasiłek rodzicielski na poziomie podstawowym i minimalnym. Warunek zamieszkania to łącznie pięć lat w Szwecji w ciągu ostatnich 15 lat. Nowe zasady nie dotyczą zasiłku chorobowego ani zasiłku rodzicielskiego liczonego od dochodu.

Dla Polaków najważniejsze jest jedno zdanie Försäkringskassan: czas zamieszkania w innym kraju UE albo EOG wlicza się do tego okresu. Lata spędzone w Polsce liczą się więc tak, jakby spędziło się je w Szwecji. Progi dochodowe podaje strona Försäkringskassan o kwalifikacji do ubezpieczenia społecznego.

Jak złożyć wniosek, Moje strony i e-ID

Większość wniosków składa się przez Moje strony (Mina sidor) na forsakringskassan.se albo w aplikacji urzędu. Do logowania potrzebny jest środek identyfikacji elektronicznej (e-ID), najczęściej BankID. Osoba bez e-ID wysyła papierowy formularz albo idzie do biura obsługi (servicekontor). Wysokość zasiłku rodzicielskiego i dodatku mieszkaniowego pozwalają oszacować kalkulatory na stronie urzędu.

Försäkringskassan udostępnia niewiele informacji w języku polskim: krótką stronę z adresami biur obsługi i polskie wersje części formularzy. Telefoniczna obsługa po polsku zakończyła się 1 września 2024 roku.

Najczęstsze pytania

Ile wynosi barnbidrag w 2026 roku?

1 250 koron miesięcznie na każde dziecko, a rodziny z co najmniej dwojgiem dzieci dostają jeszcze dodatek wielodzietny. Aktualne kwoty podaje strona Försäkringskassan o barnbidrag.

Czy dostanę barnbidrag na dziecko, które mieszka w Polsce?

Tak, jeśli Szwecja płaci w pierwszej kolejności, na przykład gdy pracuje tylko jeden rodzic, zatrudniony w Szwecji. Försäkringskassan najpierw ustala z polskim urzędem, który kraj ma pierwszeństwo.

Czy można dostawać jednocześnie 800 plus i szwedzki barnbidrag?

Tak. Od 1 czerwca 2022 roku Polska wypłaca świadczenie wychowawcze (od 2024 roku 800 plus) w pełnej wysokości niezależnie od pierwszeństwa, a Försäkringskassan, gdy Szwecja jest drugim krajem, dopłaca tylko różnicę. O obu świadczeniach trzeba poinformować ZUS i Försäkringskassan.

Ile dni zasiłku rodzicielskiego przysługuje w Szwecji?

480 dni na dziecko, z czego 390 na poziomie zależnym od dochodu i 90 na poziomie minimalnym. Dla każdego z rodziców zarezerwowano po 90 dni.

Czy babcia z Polski może przejąć dni zasiłku rodzicielskiego?

Tylko jeśli jest ubezpieczona w Szwecji. Każdy z rodziców sprawujących wspólną opiekę może przekazać do 45 dni osobie, która nie jest rodzicem dziecka.

Do kiedy trzeba złożyć wniosek o VAB?

Według strony Försäkringskassan najpóźniej 30 dni po pierwszym dniu opieki nad chorym dzieckiem. Wniosek składa się przez Moje strony albo aplikację.

Czy zameldowanie w Skatteverket wystarczy, żeby dostawać barnbidrag?

Nie, po przeprowadzce z dziećmi trzeba osobno przekazać dane do Försäkringskassan przez e-usługę albo na formularzu 5456.

Od kiedy zasiłek chorobowy wypłaca Försäkringskassan?

W przypadku pracownika uprawnionego do wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy: od 15. dnia choroby. Przez pierwsze 14 dni wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca. Dla osób bezrobotnych obowiązują inne zasady opisane wyżej.

Co się zmienia w zasiłkach od 2027 roku?

Od 1 stycznia 2027 roku zasiłek na dziecko, dodatek mieszkaniowy i część zasiłku rodzicielskiego wymagają pięciu lat zamieszkania w ciągu ostatnich 15 lat albo określonego dochodu. Do tego okresu wlicza się czas zamieszkania w Polsce i innych krajach UE.

Czy mogę złożyć wniosek bez BankID?

Tak, na papierowym formularzu Försäkringskassan albo z pomocą biura obsługi (servicekontor).

Źródła

• Försäkringskassan: ubezpieczenie w Szwecji, przeprowadzka do Szwecji, praca w Szwecji i formularz 5456.
• Försäkringskassan: zasiłek na dziecko, zasiłek rodzicielski, dni podwójne, przekazanie dni i VAB.
• Försäkringskassan: dodatek mieszkaniowy, zasiłek chorobowy dla pracowników, zasiłek chorobowy dla bezrobotnych i kwalifikacja od 2027 roku.
• Försäkringskassan: świadczenia rodzinne w UE, rodzina w dwóch krajach i strona po polsku.
• Your Europe, świadczenia rodzinne w UE i powroty.gov.pl o świadczeniu 800 plus.
• Ustawa o wynagrodzeniu chorobowym (lag om sjuklön).